Haber Detayı
26 Ağustos 2019 - Pazartesi 09:39 Bu haber 501 kez okundu
 
98 YIL ÖNCE BU GÜN SAKARYA DESTANININ İLK GÜNÜ ( 23 AĞUSTOS 1921)
Yunan Ordusunun hedefi Milli Mücadelenin merkezi olan Ankara’dır.
KÜLTÜR Haberi
98 YIL ÖNCE BU GÜN SAKARYA DESTANININ İLK GÜNÜ ( 23 AĞUSTOS 1921)

Yunan Ordusunun hedefi Milli Mücadelenin merkezi olan Ankara’dır.

Yunan Savaş Bakanı Teodakis’in, randevu isteyen İngiliz Ataşemiliteri Albay Nairne’e yanıtı:
“5 Eylülde Ankara’da görüşelim.” Diyerek kendilerinden ne kadar emin olduklarını gösteriyorlardı. Ama hesaba katmadıkları bir şey vardı. O da Anadolu insanın vatanı için yapacağı fedakârlık ile Mustafa Kemal Paşa gibi büyük bir dehanın bu savaşta Başkomutan olarak ordunun başında olması idi. 
Savaşın ilk günü Yunan birlikleri istedikleri şekilde mevzilerimize yanaşamadılar. Özellikle süvari kolordumuz bazı yunan birliklerinin ilerlemelerini yavaşlatmıştı. Polatlı batısında bulunan Yunan 7 nci Tümeni, Sakarya nehir batısına yerleşmekle vakit geçirdi ve bir taarruz hareketinde bulunmadı. Yunan Ordusunun asıl planı Sakarya nehrine çatmadan nehrin güneyinden geçerek üç piyade tümeni ve bir süvari tugaylı güçlü 1. kolorduları ile Mangal dağı kesiminde kuşatıcı bir manevra yapmaktı.
Düşmanın karşısında Maraş bölgesinden binbir zahmetle gelen 2 nci grup (Kolordu) 21 Ağustosta bu bölgeye yerleştirildi. Savaşın başlamasından iki gün önce, mevzilerini yapmaya başladı. Tabii bu kısa sürede yeterince tahkimat da yapılamadı. 2 nci grubun görevi bir hayli ağırdı.


23 Ağustos hava kaplıydı. Öğle saatlerinde yağmur başladı ve gittikçe şiddetlendi. Yağmur ve başlayan fırtınanın görüsü kısıtlamasından faydalanan l nci Yunan Tümeni, akşam saat 17.00 sıralarında Mangal dağını savunan 5 nci Türk Tümeni mevzilerinin 1.000 metre yakınına kadar sokulmayı başardı. Bu saatten sonra yağmur ve rüzgâr büsbütün arttı. Birbiri peşine çakan şimşekler, dağın eteklerine kadar bastıran bulut ve sis ve hepsinin üstüne bardaktan boşanır gibi yağan şiddetli bir yağmur ortalığı bir mahşer yerine çeviriyor ve bu da ne doğru dürüst bir görüş ve ne de bir ateşe imkân vermiyordu. Gittikçe basan karanlığın, yağmur ve bulutların gerisinden ilerleyen l nci Yunan Tümeninin alayları, saat 21.30'a doğru yer yer Türk mevzilerine girmeye başladılar. Körlemesine ve dostun düşmandan ayırt edilemediği bir doğuş başladı. Karşı taarruza sevkedilen 5 nci Türk Tümeni ihtiyat alayı, kaybedilen mevzileri tekrar ele geçiremediyse de düşman ilerleyişi durduruldu. Fakat bu sırada beklenmeyen bir şey oldu: 5 nci Tümenin ortadaki 24 ncü Alayı., sağ kanadındaki bu karşılıklı süngü hücumlarının etkisinde kuşatıldığını sanarak birinci hat siperlerini terkedip ikinci hat siperlerine çekildi. Bu çekiliş, doğal olarak, kenardaki diğer alayları da etkiledi, onlar da .kanatlarını geriye çektiler. Saat 23.00'e geldiğinde ve silahlar sustuğunda Mangal dağının tepesi Türkler elinde, koca gövdesiyle dağın sırt ve yamaçları Yunan l nci Tümeninin işgalindeydi. 
5 nci Tümen Komutanı Kurmay Yarbay Kenan (Dalbaşar), gece yarısı 2 nci Grup Komutanı Albay Selahattin Adil'e verdiği raporda : «Mangal dağı tepesinde tutunmaya çalıştığını, emrine verilen 25 nci Alayla bu gece yapılacak karşı taarruzdan bir sonuç alınamayacağını, emrine en az bir alay takviye kuvveti daha verilmezse şimdiki mevzilerde bile tutunamayacağını, Tümenin önemli kayıplara uğradığını, birliklerin birbirine karıştığını, bir çok subayın yaralandığını ve emir komuta düzeninin bozulduğunu» bildiriyordu. Grup Komutanı da, 5 nci Tümeni daha fazla kuvvetle takviye edemeyeceğini düşündüğünden ve yarınki savaşlarda bu tümenin kuşatılma tehlikesiyle karşılaşmasından çekinerek birliklerin bu gece Mangal dağını terkedip daha kuzeydeki bir hatta çekilmesine karar verdi. Durumu da bir raporla Cephe Komutanlığına bildirdi. 
Savaşın daha ilk günü, açık Türk kanadının dayandığı bu çok önemli mevziin yarım günlük bir çarpışma sonunda, âdeta bir olup bitti halinde elden çıkmış olması, Türk yüksek komutanları arasında bir bomba etkisi yarattı. Bunun yankısını, İsmet Paşa gibi soğukkanlılığı ile tanınan bir askerin aşağıdaki çok aceledir kayıtlı mesajında da görmek mümkün : 
‘’2 nci Grup Komutanlığına, Vazife namusunu yerine getirmeyen birliklerin cürümlerini bağışlamak haddimiz değildir. Mangal dağının terkedilmesini gerektiren olay nedir? Bundan sorumlu olan hangi komutan veya komutanlardır? Makina (telgraf) başında ve birinci öncelikle cevap beklerim. Demekteydi.


Haymana bölgesinde bunlar yaşanırken, Polatlı’da Dua Tepe, Kartal Tepe, Beştepeler, Yıldız Dağı karşısındaki Yunan birlikleri taarruz için hazırlıklarını tamamlayıp gece yarısından sonra Sakarya nehrini geçip birliklerimizle boğuşmaya başlayacaklardır. Biraz daha güneyde 23 Ağustos da Yunanlı’ların Sakarya’yı geçerek taarruz etmeleri neticesinde ise emniyet kuvvetleri ILICAÖZÜ-İNLERKATRANCI-TEMİRÖZÜ kuzeyine çekildiler.
Türk İstiklal Savaşı’nın kaderini değiştiren ve bütün Dünya’ya yeni bir Türk Devleti’nin kurulduğunu kabul ettiren, 22 gün 22 gece devam eden Sakarya Meydan Muharebesi 97 yıl önce bu gün başlamış oluyordu.
Yaşananları sizlerle her gün paylaşmaya devam edeceğim.

Kadim KOÇ
POTA Genel Koordinatörü,
Polatlı Tarih ve Kültür Araştırmaları Dernek Başkanı,
Gordion Dünya Mirası Platformu Başkanı.

Kaynak: Editör: Bedri Sinan Taşpınar
Etiketler: 98, YIL, ÖNCE, BU, GÜN, SAKARYA, DESTANININ, İLK, GÜNÜ, (, 23, AĞUSTOS, 1921),
Yorumlar
Haber Yazılımı